Vulkaaneiland als filmdecor: 'Deze filmproductie heeft Stromboli haar waardigheid teruggegeven'

In dit artikel:

Anderhalve maand lang was Stromboli, een klein Italiaans vulkaaneiland met ongeveer 350 vaste inwoners, de werkplek van regisseur Alice Rohrwacher en een internationale filmploeg van circa 250 mensen. Rohrwacher nam er haar vijfde speelfilm op, een zwart-witproductie zonder gesproken tekst met onder anderen Jessie Buckley, Dakota Johnson, Saoirse Ronan, Josh O’Connor, Isabella Rossellini en Mick Jagger. De film, gebaseerd op een graphic novel van Audrey Niffenegger, gaat over drie zussen die aan zee wonen en na de dood van een vuurtorenwachter met ingrijpende veranderingen worden geconfronteerd.

De komst van de productie werd aanvankelijk met terughoudendheid bekeken. Stromboli heeft een lange filmtraditie, maar veel eilanders vinden dat buitenstaanders vooral komen halen: ze gebruiken het landschap als decor en vertrekken daarna weer. De herinnering aan een ernstig incident uit 2022 versterkte die argwaan. Tijdens de opnamen van een fictieserie veroorzaakte een specialeffect een brand die, aangewakkerd door hitte en wind, meer dan een kwart van het eiland trof. De schade werd geraamd op ongeveer 70 miljoen euro. Later volgde een modderstroom, terwijl de toegezegde overheidscompensatie pas jaren later duidelijk werd.

Ook de historische invloed van film is dubbel. Toen Roberto Rossellini in 1949 op Stromboli zijn film met Ingrid Bergman maakte, was het eiland arm en nauwelijks ontsloten. Er waren geen verharde wegen, elektriciteit of stromend water. Het succes van de film trok vanaf de jaren zestig grote aantallen toeristen, waardoor de infrastructuur verbeterde en de lokale economie groeide. In het hoogseizoen komen tegenwoordig dagelijks ongeveer tienduizend bezoekers. Sindsdien filmden ook andere bekende makers op het eiland.

Rohrwacher probeerde de lokale gemeenschap nadrukkelijk bij haar productie te betrekken. Veel taxichauffeurs werkten voor de crew, horecazaken verzorgden maaltijden en restaurants en bars ontvingen cast en medewerkers. Inwoners konden zich aanmelden als figurant; anderen werden spontaan aangesproken in winkels of cafés. Daardoor leverde de film niet alleen overlast en extra drukte op, maar ook werk in een periode waarin er na de winter weinig inkomsten zijn. Sommige bewoners hielpen eerder al bij filmopnamen, bijvoorbeeld door materiaal naar hoger gelegen delen van de vulkaan te vervoeren.

In de loop van de productie sloeg de sfeer om. De aanwezigheid van de acteurs en technici zorgde voor veel bedrijvigheid en gaf inwoners de kans om mee te doen of iets aan de film te verdienen. Tijdens het afscheidsfeest kwamen eilanders en crew samen, ondanks een politieboete voor geluidsoverlast. Bij het vertrek van Rohrwacher verzamelden bewoners zich op de pier. Ook inwoners die zelf geen geld aan de film hadden overgehouden, zeiden dat de productie het eiland goed had gedaan en op een welkom moment was gekomen.