'NAZA' toont de kille realiteit van AI-oorlogsvoering zonder het slagveld zelf in beeld te brengen

In dit artikel:

De 80 minuten durende documentaire NAZA van Yuval Abraham en Rachel Szor onderzoekt hoe kunstmatige intelligentie en digitale systemen worden ingezet bij surveillance en aanvallen in Gaza. De makers spraken met 24 Israëlische militairen en inlichtingenmedewerkers die daarbij betrokken waren. Hun gezichten en stemmen zijn onherkenbaar gemaakt om hun identiteit te beschermen.

De gesprekken werden ’s nachts opgenomen op daken in Tel Aviv. De oorlog zelf blijft vrijwel volledig buiten beeld; centraal staan de databanken, doelwitten en procedures achter beslissingen over leven en dood. Volgens de getuigen werden AI-ondersteunde systemen gebruikt om grote aantallen mogelijke doelwitten te selecteren, terwijl menselijke controle soms beperkt was. De titel NAZA verwijst naar Israëlisch militair jargon voor verwachte bijkomende schade, waaronder het geschatte aantal burgerslachtoffers bij een aanval.

Het Israëlische leger weerspreekt deze voorstelling. Volgens het leger nemen mensen altijd de uiteindelijke beslissing, kunnen de systemen niet zelfstandig rechtmatige doelwitten aanwijzen en zijn schattingen van nevenschade juist bedoeld om burgerslachtoffers te beperken.

NAZA ging in première op het Filmfestival van Venetië, waar de film de Special Jury Prize won. De documentaire verschijnt eerst internationaal in de bioscoop en zal daarna volgens de makers gratis online te zien zijn. Abraham en Szor waren eerder betrokken bij de Oscarwinnende documentaire No Other Land.